ΙΣΤΟΡΙΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

7.2.0 Ο ελληνισμός υπό βενετική και οθωμανική κυριαρχία [σ. 133-139]

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός


Το Φανάρι


Κοτζαμπάσης
[τουρκ. kocabaşι `πρόεδρος κοινότητας΄ -ς]

Σημαντικές ημερομηνίες

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
1401-1480 Γεώργιος Φραντζής, συγγραφέας του Χρονικού της Άλωσης
1454-1464 Γεννάδιος Β' πρώτος πατριάρχης μετά την άλωση της Πόλης τον διάλεξε ο Μωάμεθ Β' λόγω των ακραίων αντιδυτικών του φρονημάτων
1714-1779 Κοσμάς ο Αιτωλός, διδάσκαλος του Γένους
1748-1833 Αδαμάντιος Κοραής
1757-1798 Ρήγας Βελεστινλής [Φεραίος]

1453 εξέγερση Σήφη Βλαστού στην Κρήτη
1492 κίνημα Διασσωρίνου στην Κύπρο
1640 Ρεμπελιό των Ποπολάρων στη Ζάκυνθο
1669 κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους
1705 αντίσταση των Ναουσαίων υπό τον Ζήση Καραδήμο

Λεξιλόγιο

αιδεσιμότατος: προσφώνηση έγγαμου πρεσβυτέρου
αμιλλώμαι: συναγωνίζομαι
αφομοίωση: ενσωμάτωση ατόμων σε κυρίαρχη εθνικά ομάδα
γενίτσαρος: [Yeniçeri] μέλος στρατιωτικού σώματος, συγκροτημένου από βίαια στρατολογημένους Χριστιανούς
Γένος: η φυλή των Ελλήνων
δημογραφική φθορά: μείωση πληθυσμού
διασπορά: μετανάστευση έθνους σε διάφορες χώρες
δικαιοδοσία: καθορισμένη εξουσία
δραγομάνος; μεταφραστής του σουλτάνου
εθνάρχης [millet basi]: αρχηγός του υπόδουλου έθνους των Χριστιανών [Millet-i Rûm]
εναλλαγή: διαδοχική αλλαγή
επιμερίζω: κατανέμω, χωρίζω σε μερίδια
θεαρέστως: με τρόπο αρεστό στο Θεό
κλέφτες:μέλη ένοπλων παράνομων ομάδων του βουνού, την περίοδο της Τουρκοκρατίας
κρασοπούλος: ταβερνιάρης
λαοί της Βίβλου: Χριστιανοί & Εβραίοι
μεταλαμπαδεύω: μεταδίδω [πολιτισμικά αγαθά]
μεταποίηση: μετασχηματισμός πρώτων υλών σε προϊόν
οφφικιάλος: αξιωματούχος
παροικία: οργανωμένη κοινότητα ομοεθνών σε ξένη πόλη
ποθούμενο: η αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού
πρεσβύτερος: ιερέας [δεύτερος βαθμός της ιεροσύνης]
πρόκριτος: προεστός, κοτζαμπάσης, γέροντας, δημογέροντας, προύχοντας, "καλλικάντζαρος", μεγαλοκτηματίας - μέλος της αριστοκρατίας κατά την Τουρκοκρατία
συγκερασμός: ανάμειξη
Υψηλή Πύλη: το γραφείο του μεγάλου βεζίρη, η οθωμανική κυβέρνηση
Φανάρι: συνοικία της Κωνσταντινούπολης όπου βρίσκεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο

Ερωτήσεις

α] Γιατί ο σουλτάνος Μωάμεθ Β' ο Κατακτητής φρόντισε να ορίσει πατριάρχη
τον Γεννάδιο Β’;
β] Τι οφέλη είχε το Γένος από το θεσμό των κοινοτήτων;
γ] Ποιος ήταν ο ρόλος των Φαναριωτών;
δ] Ποιες αιτιάσεις έχουν διατυπωθεί εναντίον των προκρίτων [κοτζαμπάσηδων];

Χρήσιμοι ιστότοποι

Ιστορική κοινότητα Αμπελακίων
επίσημος ιστότοπος Οικουμενικού Πατριαρχείου
Κοτζαμπάσηδες
Κοτζαμπάσηδες εναντίον οπλαρχηγών κατά την επανάσταση του 1821 ιμπλογκ Κούμανι & Αντρώνι]
Κοτζαμπάσηδες [μπλογκ αυτοοργάνωση στην εκπαίδευση]

Βιβλιογραφία

Έφη Ραγιά Γεννάδιος Β' [Μεγάλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια]
Gennadius II [Catholic encyclopredia]
Δημήτρης Γ. Αποστολόπουλος, «Ο ρόλος των Φαναριωτών στη δημιουργία του έθνους των Ελλήνων» Το Βήμα της Κυριακής, ένθετο Νέες Εποχές, 26.3.2000.1
Στάθης, Παναγιώτης. Γιατί «επαναστάτησαν» οι Κλέφτες και οι αρματολοί. Άρθρο στο Βήμα, 25/3/2007. Ανακτήθηκε 18/6/2009.